چالش های فرای رویی دولت دوم

در پی بر گزاری دومین دوره انتخابات ریاست جمهوری در 29  اسد 1388 و شکل گیری دولت جدید به رغم تهدیدات و موانع فراوان و کیش قوس بعد از آن که انتخابات را تا مر حله دوم پیش برد. و در نهایت با کنار رفتن عبدالله از عرصه رقابت، حامد کرزی به عنوان رئیس جمهوری منتخب ازسوی کمسیون مستقل انتخابات به مرد م افغانستان معرفی و در تاریخ 28/8 1388 مراسم تحلیف انجام شد و حامد کرزی رسما در سمت ریاست جمهوری برای بار دوم کار شان را آغاز کرد.

     دولت دوم آقای کرزی از دل موج اعتراضات و مشکلاتی عظیم سر بر اورده است این دولت به رغم حمایت های بین المللی و منطقه ای با مشکلات و چالش های زیادی رو بروست که به جا است ضمن بر آورد عقلای از تهدید ها و استفاده مطلوب از فرصت ها به اتخاذ سیاست منطقی و راهبردی عقلانی در عرصه داخلی و بین المللی مبادرت نماید. در این راستا، شایسته است ذیلآ چالش های پیشا روی دولت دوم را در سه سطح تحلیلی داخلی منطقه ای و بین المللی  مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد.

بویی ماه و مهر

آغاز سال تحصیلی 1388 را برتمام جویندگان دانش و ادب تبریک عرض می نمایم

 

با استفاده از فرصت نکاتی را به عرض دوستان وخوانده گان«شباهنگ» می رسانم.

 

یک:اولین فرمان در اسلام, فرمان فرهنگی است«اقرً» و اسلام در نخستین گام, مردم را به فراگیری علم و دانش فرا خواند. و پیروان خود را به آموختن علم و حکمت ازآغاز تا پایان زندگی« من المهد الی اللحد» و از نزیکترین  تا دور ترین نقاط جهان« و لو بالصین» و به هر بها و هزینه ای« و لو بسفک المهج و غوض اللجج» تشویق وترغیب نموده.

 

دو: در اسلام بر نقش قلم بسیار تاکید شده است قلم بهترین وسیله انتقال دانش است,هنر نویسندگی؛ مطلوب اسلام است«علم بالقلم»سوگند به قلم«ن والقلم و ما یسطرون» نشانه فرهنگ و تمدن است. تکیه بر قلم, تکیه بر سند و استدلال است. در میان تمام صدا ها سه صدا امتیاز دارد: صدای قلم دانشمندان, صدای پای مجاهدان و صدای چرخ ریسندگان, آری ملتی در دنیا عزیز و ارجمند است که علم و قدرت و اقتصادش پویا باشد. ملتی امروز سر بلند است تیراژ روز نامه مجله شان و انتشار کتاب شان با تعداد جمعیت شان متناسب است.و همین طور کشورکه صادر کننده است نه تنها وارد کننده.

 

سه: دوستان کشور افغانستان امروز به برکت خون شیهدان و فداکار مردم شریف آن از نعمت آزادی بر خور دار است. این نعمت را باید قدر دانست« شکر نعمت, نعمتت افزون کند» نباید اجازه داد که این فرشته نجاد کشور به آسانی از دست مردم رنج دیده وطن به یغما برود.

 

چهار: افغانستان برای رسیدن, به رشد وتوسعه نیازمند بهره گیری و استفاده از تجارب ارزشمند سایر کشور های دوست می باشد. این نکته را باید مد نظر داشت که حضور و تاثیر گذاری کشور های بیگان در, دراز مدت با منافع ملی ما هم خوانی ندارد. اما این را هم باید پذیرفت که حضور برخی از این کشور ها یک فرصت است با دید مثبت باید به آن بنگریم. از تجارب سودند این کشور ها حد اکثر استفاده را ببریم. من به جد معتقیدم که عدم استفاده از این تجارب که حاصل سال ها تلاش و کوشش ارزشمند انسان های صبور و زحمت کش است. کفران نعمت است و این نعمت را نباید به ارزانی از دست داد.

 

پنج: دوستان باید واقع بین بود. کشور در عقب ماندگی مطلق به سر می برد؛ برای علاج و درمان این عقب ماندگی تلاش مضاعف همه نخبگان و اندیشمندان را می طلبد توسعه کشور با موانع متنوع رو برو است.برای عبور از این موانع تنها علم چاری مشکلاتی کشوراست. توسعه انسان های ویژه ای را می طلبد.نمی توان هم توسعه خواست و هم نا منظم بود. توسعه یافتگی به  ذهن علمی و شخصیت کار و انسان مسولیت پذیر و قانون پذیر نیازمند است. برای نیل به این هدف علم آموزی فراگیر حکمت و هنر نویسندگی را به نحوی مطلوب آموخت فقط از این طریق است که می توان تجارب امروز را به نسل فردا انتقال داد.

شباهنگ یکساله شد

گر چه«شباهنگ» از اوایل تابستان هشتاد و هفت راه اندازی شد, شروع کار با کلاس  آموز ش کامپیوتر توسط آقای نظری بود؛ اما کار جدی از شهریور سال 87 شروع شد. من ابتدا قصد و تصییم برای این کار نداشتم, اما پیشنهاد و تشویق برخی دوستان و همین طور بدلیل وفقه ای که در تحصیلاتی دانشگاه من رخ داد, موجب شروع بکار شد. از ابتدا مردد بودم و معتقید بودم که یا نباید کاری را روی دست گرفته در صورت که شروع کنم, باید در حد اقل های مورد نظر باشد. از این روی است که وبلاگ نویس زمان زیادی را از من در این یک سال گذشته  صرف نموده  است.

     طی این مدت اوایل کار به طور متوسط هفته ای حد اقل سه نوشته را در شباهنگ  می گذاشتم و در ادامه این روند با کندی مواجه شد علت شان مصرفیت های زیاد بوده است. و در ادامه کار تلاش بر این بود که بر اساس اهداف اولی«شباهنگ» مقالات علمی و یژوهشی پر رنگ تر باشد. و در این مدت تعداد باز دید کننده گان از «شباهنگ» به طور متوسط حول حوش پانزده نفر در روز بوده است. و تا کنون هم حد ود ششصد نظر در ذیل مطالب دوستان مرقوم داشته اند که حدود دویست و اندی نظر به صورت کامینت خصوصی بوده اند.

     همانطور که گفتم«شباهنگ» با وجود این که, اوقات زیادی از من را به اختصاص دادن در این یک سال آن گونه که خود انتظار داشتم مطالب زیادی را نتوانستم در«شباهنگ» بگذارم.

     من در نوشته هایم سعی کرد ام به چند نکته  همیشه وسواس داشته باشم و آ ن را رعایت کنم.

      یک. رعایت نکاتی ادیبی و تایپی برخی اوقات عدم رعایت این موضوع تذکر دوستان را بدنبال داشته است و اشکالالتی انیچنینی را گوشزد کرده است. من از آن ها ممنون و متشکرم

      دو. یکی دیگر از اهدافم, فراهم کردن زمینه برای حضوری دوستان دیگری است که هم توانایی نوشتن د رحد خوب و قابل قبول دارند وهم این که زمینه برای نقد و گفتگو فراهم شود. که« شباهنگ» در این زمینه  موفق نبود ه است.

      به نظرم در سال های آتی شرایط برای کشور سخت تر خواهد شد. نزاع سیاسی  بین رئیس جمهور و رقبای انتخاباتی شان ادامه خواهد یافت. در گیری های نظامی و مشکلاتی ناش از آن کشور و دموکراسی نو پای را تهدیدی وبا خطراتی مواجه خواهد ساخت.

      اوضاع اقتصادی, سیاسی و امنیتی, چشم اندازی روشنی برای کشور ترسیم نمی کند. بحران تر شدن این سه مولفه( اقتصاد, سیاست و امنیت) دور نمایی تحولات اجتماعی و فرهنگی کشور را در هاله از ابهام و تیرگی فرو برده است. با وجود حمایت دوام دار و مستمر جامعه جهانی در عرصه های سیاسی, اقتصادی و امنیتی؛ کشور با مشکلاتی فراگیر و روز افزون چون, بیکاری, فقرو روند رو به رو رشد فساد و ارتشا از جمله مشکلاتی  است که دولت را زمین گیر کرد است. بر حسب بر آورد که د رحال حاضر از وضعیت اقتصادی و سیاسی و امنیتی کشور در دست است. خوش بینی نسبت به آینده کشور فقط می تواند فقط یک آروز ی قلبی باشد و بس.

      با توجه؛ به شروع مجدد تحصیلات دانشگاه بنده در مقطع کار شناسی ارشد . وهمین طور ادامه و پیگیری مباحث حوزویی, ارتباط با دوستان حفظ خواهد شد.بیشتر کوشش خواهم مرد که« شباهنگ» فعال تر و پویا تر از گذشته در عرصه وبلاگ نویس ظهور یابد.

      قابل توجه دوستان محترم« شباهنگ» که پس از این نیزه سیاست کلی« شباهنگ» همان رویکرد علمی و پژوهشی را دنبال خواهد کرد که در این یک سال پیگیری شده است.

     در پایان گزارش این قسمت از فعالیت« شباهنگ» اگر دوستان عزیزم خطایی و کوتاهی دیدند, حتما به بزرگی خود شان خواهد بخشید.

انتخابات و نخبگان

آخرین روز هایی, از دومین ماه تابستان را سپری می کنیم و به زمان بر گزاری دومین انتخابات ریاست جمهوری نزدیک می شویم.تمام شواهد و قراین حاکی از آن است که مردم به رغم فقر, تبعیض, خشونت و نا امنی ها در عرصه عمومی جامعه, در روز انتخابات حضوری قوی و فعال خواهند داشت. ملت به وظیفه شان عمل خواهند کرد.چرا که ملت افغانستان با عبور از گذرگاه طولانی بحران و تجربه ای حواث تلخ و شرین؛ دموکراسی نو پا را حلال مشکلات و تنها کشتی نجات کشور می داند و لذا آن را ارج خواهد نهاد. همین طور, رسانه های جمعی کشوردر این مدت که تنور مبارزه و پیکاری انتخابات داغ و گرم بوده است._ اعم از مطبوعات رادیو و تلویزیون_که دستاورد همین نظام موجود بوده است. به خوبی و بطور بسیار شاسیته و برای اولین بار در عمر کوتاه شان, فرصت این یافته است تا قدرت و توانی شان را در عرصه سیاست و تاثیر گذاری بر مخاطب را با استفاده از شیوه های نوین, به منصه ظهور برسانند و نقش شان را در آگاهی دادن به مردم به نحوی مطلوب ایفا نمایند.

     در این برهه ای حساسی از تحولات سیاسی کشور به نظر می رسند؛ که این نخبگان است که بر طبل عزلت گزیدن و منتظر ماندن می کوبند و بدون آن که تهدید ها را به فرصت ها تبدیل کنند و از فرصت نیز می گریزند و تدبیر و اندیشه ای نمی ورزند.

 

پدیده کوچی گری؛ از عبدالرحمن تا کرزی

 یکی از اصلی ترین دغدغه های سلسله پاد شاهی در افغانستان را می توان چگونگی مشروعیت سازی دانست. شواهد بیانگر آن است که بحران مشروعیت همواره تهدیدی جدی برای شاهان بوده. چنین نشانه ها را در جا به جای قدرت در بین خاندان عمده پشتون ها در طول سه صد سال حکومت شان می توان مورد ملاحظه قرار داد.

  عبدالرحمن پس از به قدرت رسید ن در سال 1297-ق- نتوانست تمایلات شخصی شان را در مشروعیت سازی از طریق قتل و کشتار پنهان سازد چنانکه خود به آن تصریح دارد : اعتقادم بر این است که این جنگ (جنگ با هزاره ها )بالنسبت به جنگهای دیگر بیشتر باعث ازدیاد شوکت و قدرت و قوت و سلامت من گردید است. اولاّ مردمان هزاره قرنها ی بسیار اسباب وحشت حکم رانهای افغانستان بودند. (حاج کاظم ص 196 )

 

 بدین ترتیب ، کنترل امنیتی و سیاسی هزاره جات گره می خورد با اقتدار گرای قوم پشتون در افغانستان. از نظر عبدالرحمن دو دلیل برای نابودی هزاره ها وجود داشت:یکی شیعه بودن که هزاره ها ستون فقرات اصلی شیعیان افغانستان را تشکیل می دهند. دوم نژاد و ملیت که عبدالرحمن هزاره ها را مانع سلطه جویی و حکومت خود می پنداشت. با این تصور غلط هزاره ها به شکل بسیار هولناک  قلع و قمع نموده زمینهای هزاره ها را به قبایل پشتون داد و مناطق و مراتع هزاره جات را به کوچیها واگذار نموده تا کنترل سیاسی و امنیتی را بر هزاره جات اعمال کند. بدین ترتیب سیاست امیر در اعمال اقتدار و مشروعیت سازی به اوج کمال خود رسید و 62 در صد مردم هزاره نابود گردید.

 

توسعه فرهنگی( چالش ها و راهکار ها) آن در افغانستان

هدف نهایی هر جامعه تلاش برای نیل به رشد و توسعه است. توسعه, ارتقا مستمر کل جامعه و نظام اجتماعی به سوی زندگی بهتر و انسان ترمعنا شده است.( 1 ) زمانی که فرهنگ جامعه پزیرای توسعه نباشد تحول در فرهنگ مقدمه ای برای توسعه در ابعاد گوناگون  آن تلقی می شود.( 2 ) حدود دو دهه پس از شروع نخستین بر نامه ریزی ها توسعه( دهه 1950 میلادی) با محوریت انتقال تکنولوژی, مشخص شد که این انتقال به خودی خود نمی تواند مشکل توسعه نیافتگی کشور ها جهان سوم را حل کند. بنا براین از اواخر دهه هفتاد این فکر به تدریج شکل گرفت که لازم است,انتقال تکنولوژی با مجموعه ای از اقدامات فرهنگی همراه باشد. مفهوم توسعه فرهنگی از همین زمان به شکل جدی مطرح شد.( 3 ) بنا بر این, اگر تحقق توسعه ملی را آرمان نهایی توسعه در کشور در نظر بگیریم, توسعه ای سیاسی, توسعه اجتماعی, توسعه اقتصادی و توسعه فرهنگی بن مایه و پایه های اصلی توسعه به حساب می آید. در این میان نقش توسعه فرهنگی حساس تر و پر رنگ تر می باشد.زیرا هیچ تحول و دگر گونی اجتماعی و سیاسی بدون زمینه ها و بستر های مناسب فرهنگی امکان پزیر نیست. افغانستان به عنوان یک سر زمین که دارای پنج هزار سال سابقه درخشان فرهنگی است, ظرفیت های بزرگی را برای توسعه فرهنگی داشته و دارد, اما سه دهه جنگ و در گیری فرصت های لازم را از این کشور سلب کردند.

      پس از فرو پاشی نظام طالبانی و روی کار آمدن حکومت دموکراتیک با همیاری جامعه جهانی , در سال 1380 روزنه جدیدی فرا روی این کشور در زمینه توسعه فرهنگی گشوده شد. گرچه تا کنون کشور فا صله بلندی با توسعه فرهنگی دارد.این مقاله نگاهی گذرا دارد به به مشکلات و چشم انداز توسعه فرهنگی در افغانستان کنونی.

انتخابات و عدالت اجتماعی در افغانستان

عدالت یکی از کلیدی ترین مفاهیم در حوزه فلسفه سیاسی و علوم اجتماعی بوده است که همواره  توجه انسان ها  به طور اعم و اندیشمندان به طور اخص را به خود جلب کرده است. اما مسله و مشکل پیرامون عدالت  این بوده است که مفهوم واقعی عدالت در طول تاریخ در پرده ای ابهام قرار داشته است و انسان ها و جامعه  تنها موقع  به یاد این مفهوم پر معنا می افتادند که حقی از آنان ضایع شده  است. در هر صورت  واژه عدالت به طور دائم محل مناقشه بوده است و به همین دلیل اندیشمندان  مکاتب دینی و سیاسی تعاریف متفاوت از " عدالت" ارائه  نموده اند. فلاسفه یونان  چون افلاطون عدالت را عبارت می داند از: " قرار دادن هر شی و هر فردی بر سر جای خود" لیبرال ها با نگاهی مبتنی بر استحقاق به مفهوم عدالت نگریسته اند. و سوسیالیست ها نسبت به این موضوع نگاه توزیعی دارد یعنی" از هر کسی به اندازه توانش و به هر کسی به اندازه نیازش"

      اسلام آخرین دین الهی, نیز براهمیت نقش عدالت در قوام و ثبات جوامع سعادت و خوش بختی انسان ها بسیار تاکید کرده است, به گونه که ای  ظالم جزً بد عاقبت  ترین مردم محسوب می شود. آن چنان که پیامبر اسلام(ص) فرمودند:

سیزدهم اردیبهشت روز جهانی مطبوعات

 

     به پیشنهاد یونسکو و تصویب مجمع عمومی ساز مان ملل متحد در نوامبر 1991 روز سوم ماه می هر سال به عنوان  روز جهانی مطبوعات  شناخته شده است. در دنیای امروز که عصر انفجار اطلاعات نامیده می شود. و با وجود پیشرفت وسایل ارتباطی جمعی هم چون تلویزیون, رادیو, ماهواره و انترینیت, مطبوعات هم چنان جایگاه کلیدی خود را در عرصه های اطلاع رسانی و آگاهی بخشی از دست نداده و گارکرد های خود را حفظ کرده اند. و با استقبال خوبی از سوی مخاطبان روبرو می شود.

      ما این روز را به تمامی دست اندر کاران و اهالی مطبوعات تبریک می گویم

   

سال نو مبارک باد

پرونده سال 87 هم با همه تلخی های و شرینی های آن بسته شد. ویک سال از عمر و زندگی ما گذشت. در سال 87 افغانستان حوادث درد ناک و توان سوزی را پشت سر گذاشت؛ که  مهمترین آن  حوداث, افزایش تلفات غیر نظامیان در نبرد نیروهای بین الملل و آیساف و اردوی ملی با نیروی های هراس پرور و فاجعه آمیز تر از آن هجوم مثلث القاعده , طالبان و پشتونیزم تحت عنوان کوچی به مناطق مختلف کشور از جمله بهسود بود. که بهسود در این هجوم وحشیانه متحمل خسارات و تلفات انسانی و مالی سنگینی گردید.اما در کنار این قبیل حوادث نا گوار که زخم عمیق بر روان ملت ما نهاد. کسب مدال در بازیها المپیک توسط روح الله نیکپا در نوع خود رخدادی کم نظیری در تاریخ افغانستان, و باعث افتخار  بود.

       هم وطنان عزیز, زمان متوفق نمی شود و ما  هم نباید در آن متوفق شویم. باید با اتکا به همه تجربه های گذشته به استقبال سال جدید برویم . و در این سال مردم ما با انتخابات ریاست جمهوری روبرو هستند. و اگر مردم از این شرایط خوب استفاده کند سود فراوان خواهند برد. اگر این فرصت از دست بروند باز هم مردم زیان بزرگ را متحمل می شوند. برماست که,  تمام تلاش خود را برای ساختن وطن بهتر به کار بگریم و از خدای بزرگ بخواهیم که ما را به" احسن حال" نائل کند.

      امسال فصل نو طبیعت هم زمان شده با ربیع المولود و نسیم بهار از نام محمد بن عبدالله (ص) پیامبر مهر و رحمت وپیام آور صلح و آشتی. و امام جعفر صادق(ع) پیشوای ششم و امام خوبی ها, مظهر راستی و دانایی جان تازه می گیرد.

      پس امید آن که این سال نو با این نام ها برای ما مردم ما فصل نو در اندیشدن و کو شیدن و گزینش شود و خدای بزرگ ما را مشمول دگر گونی در "حال و احوال و تدبیر" کند.

      این جانیب نیز سال نو را به همه دوستان در فضای مجازی تبریک می گویم و از خداوند متعال  سال سراسر سلامت, دل های شاد, بهاری و سبز را بر شما آروز می کنم.و چشم در چشم لحظه ها, در سکوت معطر زمان, شمیم شفا بخش بهار را با زمزمه دعا هم آواز می شویم:

 

  يا مقلب القلوب والابصار

ای  دگر گون کننده دل ها و بینش ها

 یا مدبر  الليل والنهار
ای تدبیر کننده روز ها و شب ها

يا محول الحول والاحوال

ای گرداننده سال ها و سر گذ شت ها

حول حالنا الی احسن الحال

بگردان حال ما را به احسن ترین حال

22 حوت سا ل روز شهادت ؛ شهید مزاری و یاد از آن روز ها

   14 سال پیش, ساعت 45/8 شام خبر شهادت بزرگ پرچمداری, عدالت اجتماعی, برابری و رهبری ملی هزاره های افغانستان از طریق رادیو بی بی سی به دنیا و مردم درد کشیده هزاره اعلان شد. خیلی خبر نا گوار و تلخ بود. خبر افول خورشید عدالت از آسمان مه آلود وطن, خبری بسیار درد ناک و تکان دهنده بود. خبر از یک فاجعه بود؛ فاجعه ی به وسعت تاریخ. در آن شام شوم, تعدادی از رفقا در اطاق من بود. همه منتظر فرا رسیدن وقت بر نامه فارسی رادیو بی بی سی بودیم. در آن ایام تنها منبع در دست رس و تا حدودی مورد اطمان همین رادیو بود؛ استاد مزاری در اسارت گروه طالبان بود, بی صبرانه در اتظاری اخبار تازه در این مورد بودیم. آن  لحظه ی تلخ را هر گز فرموش نمی کنم. مزاری برای تاریخ افغانستان انسان  آزاده و بزرگی بود. و برای مردم هزاره رهبر صادق و خدمت گذاری و بی ادعا. نوع کار, نشان از فاجعه ی بزرگی داشت. همین جور هم شد. پخش تصاویر تکاندهنده ی شهید مزاری از دوران اسارتش  توسط گروهک طالبان, پرده از روی باطن کره و زشت آن گروه بر داشت. آن شب مذکور مصاحبه ی با استاد خلیلی  نیز داشت. با وجود آن که از تن صدا و بیانش عمق فاجعه را می شد درک کرد. در عین حال ایشان آرام و مصمم سخن گفت و عزم مسوولین و مردم هزاره را بر ادامه راه شهید مزاری بیان داشت که بسیار امید آفرین بود.